Wat is het probleem?

Waren er al meer dan 100 Nederlandse gemeenten die hun begroting 2020 niet of nauwelijks sluitend kregen, nu wordt dat nog veel erger, zo blijkt uit onderzoek van Een Vandaag in samenwerking met de VNG.

De kosten in het sociaal domein blijven, ondanks intensieve pogingen van gemeenten deze onder controle te krijgen, steeds verder oplopen. Bovenop de door het Rijk bij de decentralisaties opgelegde kortingen nemen in veel gevallen de kosten nog verder toe door een steeds verder toenemende vraag naar (jeugd)zorg. Problemen in gezinnen worden complexer en er zijn beperkte mogelijkheden van de gemeenten om daarop te sturen. Dat wordt dan nog eens verergerd door maatregelen zoals het abonnementstarief voor de Wmo. Al deze maatregelen betekenen dat de gemeentelijke slagkracht steeds kleiner wordt en dat de financiƫle situatie inmiddels onhoudbaar geworden is.

Opschalingskorting en herverdeling gemeentefonds
Daarnaast dreigt de oplopende opschalingskorting en de herijking van het gemeentefonds voor vele kleinere en middelgrote gemeenten de nekslag te zijn. Terwijl alle gemeenten juist aan de lat staan om uitvoering te geven aan de klimaattransitie, omgevingswet en beschermd wonen.

Coronacrisis
En dan zijn er nog de effecten van de coronacrisis. Dat zal ongetwijfeld een grote aanslag doen op de financiƫle positie van gemeenten, waarbij het nog maar de vraag is of gemeenten wel voldoende gecompenseerd gaan worden voor de tekorten die dit met zich meebrengt. De eerste schattingen zijn dat de kosten (dalende inkomsten, stijgende uitgaven) tussen de 5 en 10% van de begroting zullen zijn.

Bezuinigingen verergeren een economische crisis
Al deze stijgingen van uitgaven en daling van inkomsten bedreigen in ernstige mate wat inwoners van gemeenten mogen verwachten.  Basisvoorzieningen, zoals de bibliotheek en sportaccomodaties, die gemeenten na de Tweede Wereldoorlog hebben opgebouwd dreigen tot op de grond te worden afgebroken.

Nieuwe bezuinigingen betekenen verlies van banen, van welzijn en verergering van een economische crisis die wordt voorspelt. Het Rijk moet daarom nu ingrijpen. Immers, alle Nederlanders wonen in een gemeente.